Alle seinen staan op groen

Het gaat goed met Nederland. Het CBS rapporteerde deze zomer dat de economie al voor het dertiende kwartaal achtereen in de lift zit. Het aantal banen groeit navenant en de huizenprijzen stijgen. In sommige regio’s liggen de prijzen inmiddels zelfs hoger dan voor de crisis. Het CPB verwacht dat de economische groei nog wel even doorzet en dat een nieuw kabinet flinke begrotingsoverschotten tegemoet kan zien. Mooie vooruitzichten dus voor een nieuw kabinet, alhoewel minister Dijsselbloem vandaag een tamelijk beleidsarm ‘koffertje’ aan de Tweede Kamer presenteert.

Waar rond Prinsjesdag en middenin de formatie nog nauwelijks aandacht aan wordt besteed in de media, zijn de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018. Veel lokale afdelingen en partijen zijn echter al druk bezig hun verkiezingsprogramma’s op te stellen en die door hun ledenvergaderingen te loodsen. Het goede economische nieuws zal ook hier waarschijnlijk niet onopgemerkt gaan.

Een belangrijke vraag hierbij is: zijn de lessen van de crisis wel geleerd? De verleiding zal groot zijn om projecten die in de ijskast stonden weer te ontdooien. Die nieuwe wijk of dat bedrijventerrein erbij, meer asfalt, een nieuw gemeentehuis of poppodium, etc. Na jaren van ‘zuur’ is er bij veel politici behoefte om ‘zoet’ uit te delen.

Maar prestaties uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst…

Voordat de euro’s worden gealloceerd is het van belang om te leren van het verleden. Menigmaal heeft het recente verleden aangetoond dat zulke korte termijn scoringsdrift bij raden en colleges, gekoppeld met economische hoogmoed, niet de beste resultaten voor de toekomst oplevert. Denk bijvoorbeeld aan de ‘grexen’ die menig gemeente in het nauw hebben gebracht in de nasleep van de crisis van 2008. In 2006 en 2007 stonden ook alle seinen op groen…

Het is ook nu maar weer de vraag hoe lang deze voorspoed zal gaan duren. Alleen al op de korte termijn zijn er voldoende onzekerheden die economisch roet in het eten kunnen gooien. Wat voor impact zal de Brexit hebben op de Nederlandse economie? Wie weet wat Trump zal gaan doen? Ook op de (middel)lange termijn zijn er de nodige ontwikkelingen die onze samenleving, economie en fysieke leefomgeving structureel kunnen veranderen. Hebben robots en software in 2030 wellicht al de helft van de banen overgenomen? Rijden we in 2025 al allemaal in een zelfsturende auto? Investeringen en beleid waar men de komende jaren op korte termijn mee kan scoren, kunnen in het licht van bovengenoemde ontwikkelingen op de (middel)lange termijn irrelevant of zelfs schadelijk zijn.

Leiderschap en nieuwe inzichten voor strategievorming gewenst

Een onzekere toekomst maakt een andere manier van het bepalen van strategie en beleid noodzakelijk. Hier komt sterk en visionair leiderschap van bijvoorbeeld een burgemeester om de hoek kijken. Van hem of haar wordt verwacht dat deze een stabiele factor is, die boven de partijen staat en toeziet op de lange-termijn-ontwikkeling van de gemeente, los van welke electorale agenda dan ook. Het helpt om hier een toekomstvaste visie voor te ontwikkelen. Eentje die een stabiel en gedegen perspectief biedt voor inwoners en bedrijven. Eentje die niet doorspekt is van roze brillen, wensdenken, scoringsdrift, luchtfietserij en kortetermijnoplossingen. Eentje juist die gericht en toekomstvast de gemeente op de juiste punten duurzaam versterkt.

Een lange termijn visie dient gebaseerd te zijn op de unieke en niet te kopiëren ‘waarden’ die de gemeente biedt aan inwoners en bedrijven. Een waardesysteemanalyse helpt om zo’n visie te creëren. Door deze analyse met stakeholders op te stellen en door er onderzoek en cijfers onder te leggen, leer je niet alleen wat een gemeente aantrekkelijk en onderscheidend maakt, maar ook waar kwetsbaarheden richting de toekomst liggen. De ene gemeente zal gebaat zijn bij investeringen in betaalbaar wonen, terwijl bij een andere de leefomgeving of het ondernemersklimaat beschermd dient te worden. Het unieke waardesysteem maakt duidelijk waar investeringen het meest renderen. Investeren in een hype of iets wat alleen op de korte termijn een probleem is (maar waarmee je wel snel electoraal ‘scoort’), zal uiteindelijk weinig waarde opleveren. Sterker nog, het zorgt ervoor dat kostbare investeringsmiddelen ontbreken voor dat wat echte ondersteuning behoeft of wat echt potentie heeft in de toekomst.

Kortom, het is zaak dat ondanks het goed gevulde koffertje van Dijsselbloem, lokale partijen en bestuurders nadenken over de lange termijn en korte termijn scoringsdrift weerstaan. Dit vergt leiderschap en inzicht in wat een gemeente nou echt krachtig en onderscheidend maakt. Met behulp van een waardesysteemanalyse kunnen gemeenten daar nu al mee gaan beginnen.

Meer informatie en gratis workshop

Jester Strategy heeft veel gemeenten ondersteund in het uitvoeren van een waardesysteemanalyse, bijvoorbeeld ter versterking van economische, ruimtelijke of sociale strategieën. Wilt u meer weten of wilt u deelnemen aan onze gratis workshop in november, neem dan contact op met Jeroen Toet: j.toet@jester.nl of 06 11 451 311.