Een analyse van de voorspellingskracht van Fortune

Het is januari. Dat betekent dat het niet alleen weer de tijd is van goede voornemens en nieuwjaarsborrels, maar ook weer van ‘lijstjes’. Geen enkel zelfrespecterend medium lijkt het te kunnen laten: voorspellingen doen over wat er dit jaar staat te gebeuren. Hoe gaat 2018 onze wereld veranderen? Hoe gaat het (geo)politieke speelveld zich ontwikkelen? Wat zijn de laatste consumenten- of technologische trends? Waar kun je dit jaar echt niet meer omheen? Bij Jester zien we dit graag. Voor het bepalen van strategie is het belangrijk om inzicht te hebben in trends. Het liefst ook vanuit zoveel mogelijk invalshoeken om ‘blinde vlekken’ te voorkomen. Wel is het belangrijk om te waken voor hypes (Van Dale: “iets nieuws dat tijdelijk sterk de aandacht trekt, maar weinig voorstelt”) of te stellig te zijn over de exacte impact van een trend. Eén zwaluw maakt lang niet altijd een zomer…

Met bovenstaande nuance, wil ik u meenemen in enkele voorspellingen over 2017. Wat is er terecht gekomen van alle scherpe forecasts? Weet u nog? 2017 zou het jaar zijn waarin o.a. Europa verder zou fragmenteren onder druk van de Brexit en Eurosceptische partijen, Trump de (wereld)economie op zou schudden, waarin techbedrijven in grote aantallen naar de beurs zouden gaan en waarin de digitale, stemgestuurde assistent zijn doorbraak zou krijgen.

POLITIEK

Europa valt verder uit elkaar – Fortune

Op politiek gebied stonden veel voorspellingen voor 2017 in het teken van Brexit/Europese fragmentatie, Euroscepsis en Trump. Het blad Fortune stelde in januari van vorig jaar dat Europa zou blijven ontravelen, vooral onder druk van Eurosceptische krachten. Een jaar terug zeker geen onredelijke voorspelling. Wat kunnen we daar een jaar later over zeggen? Eurosceptici hebben in 2017 niet de Franse, Duitse of Nederlandse verkiezingen gewonnen. Ook de 5-sterren beweging in Italië heeft in lokale verkiezingen vaak niet de laatste ronde gehaald. Uit onvrede over het vorige referendum steunt 50% van de Britten zelfs een nieuw referendum over de Brexit. Niet alleen hebben de Eurosceptische partijen geen klinkende overwinningen geboekt, sterker nog, er lijkt zelfs een nieuw Europees elan te ontstaan (o.a. door de onverwacht verkozen Macron). Het feit dat Eurosceptische partijen dit jaar geen grote vinger in de pap hebben gekregen, hoeft echter niet per se te betekenen dat de voorspelling van Fortune de prullenbak in kan. Er zijn voldoende Eurosceptische geluiden over. Mogelijke bronnen voor spanningen tussen EU-landen zijn nog steeds aanwezig, denk bijvoorbeeld aan de onderhandelingen over Brexit, de schulden- en begrotingsdisciplinediscussies met betrekking tot met name Zuid-Europese landen en de toekomst van de EU in brede zin.

ECONOMIE

 Het aantal IPO’s van techbedrijven in de VS zal na het haast desastreuze jaar 2016 weer flink aantrekken – Fortune

Tech is ‘hot’ en de tweede helft van 2016 leek het aantal IPO’s (publieke aandelenuitgifte/beursgang) flink in de lift te zitten. Alle reden tot optimisme over mogelijke (record)beurgsgangen van techbedrijven was de redenering eind van dat jaar. Niks bleek minder waar. De eerste helft van 2017 was op 2016 na het slechtste sinds 2009 op dit gebied. In de tweede helft van 2017 kwam er weliswaar weer wat meer vaart in, maar van een grote revival blijkt geen sprake. Zal 2018 wel het jaar worden van IPO’s van techbedrijven, of is het lage aantal van de afgelopen twee jaar een voorteken van een bubbel die op barsten staat? Wel is 2017 het jaar gebleken van de ICO: de initial coin offerings van allerlei digitale valuta. Gaan ICO’s de komende jaren wellicht de rol van IPO’s overnemen bij het vergaren van kapitaal?

 De S&P 500 zal 3% in 2017 lager eindigen (op 2.073) dan voor de verkiezingen van 2016 – Fortune

Onzekerheid rondom het beleid van Trump zou beleggers voorzichtig maken, beredeneerde het blad. Op 31 december 2017 sloot de S&P boven de 2.673, oftewel zo’n 25% hoger dan voor de Amerikaanse verkiezingen van 2016. Niet alleen zat deze voorspelling ernaast, maar ook in bredere zin blijft het schokeffect rondom Trump uit. We leven allemaal nog (vooralsnog), de Amerikaanse en de wereldeconomie doen het goed… Wellicht heeft het te maken met zijn relatief beperkte resultaten (op grote dossiers), of is het een geval van ‘blaffende honden bijten niet’. Of is het wellicht een teken van een afnemende relevantie van de VS of haar overheid? Trump heeft wel menig storm ontketent, maar deze lijken zich met name in een glas water te bevinden. Het is makkelijk om de voorspelling en achterliggende reden daarvoor af te serveren. Het is echter de vraag of je dat moet doen. Veel van de hervormingen die er tot nu toe wel door zijn gekomen (bijv. belastingen), gaan pas later effect krijgen. Grote hervormingen zoals bijv. gezondheidszorg, zijn uitgebleven, maar kunnen wellicht later er toch doorheen komen, of worden op dit moment door kleinere maatregelen stukje bij beetje toch via een omweg geeffectueerd. Ik ben zelf geen econoom, maar wellicht zijn er betere graadmeters voor het vertrouwen in de economie dan de slotkoers van een beurs.

 Amazon koopt Amerikaanse boekenwinkel Barnes & Noble – Fortune

Barnes & Noble is nog steeds zelfstandig, maar draait nog steeds niet lekker. Amazon heeft het bedrijf niet overgenomen. Wellicht een nog slimmere zet van Amazon is dat ze Wholefoods (gezonde supermarkt) in de VS hebben overgenomen en daarmee hun positie hebben uitgebreid op het gebied van online eten bestellen (ze hadden al AmazonFresh), maar ook meer dan 400 fysieke premium retail locaties hebben toegevoegd. Een geniale zet wellicht om in te spelen op de steeds luier wordende consument die steeds meer gemak eist. Deze ontwikkeling rijmt zodoende met een andere voorspelling die her en der is gedaan: het thuisbezorgen van eten en boodschappen groeit (denk in de snelle groei – wachtlijsten, zelfs- in Nederland voor Picnic of de opmars van online bestelde maaltijdboxen). Het feit dat Amazon zich niet waagt aan het overnemen van een traditioneel bedrijf waar het ooit de online concurrent voor wilde zijn is tekenend. Het techbedrijf ziet veel meer brood (pun not intended) in het mogelijk revolutionaliseren van een hele andere branche. Dit valt binnen een bredere trend waarin het juist industry outsiders zijn (vaak techbedrijven) die gevestigde industrieën verrassen en opschudden (de Spotify’s, AirBnB’s, Ubers etc. van de wereld).

TECHNOLOGIE

Drones zijn met name nog marketingtool – Fortune

Fortune heeft het merendeels bij het rechte eind gehad wat betreft het feit dat drones nog niet grootschalig zullen worden ingezet voor thuisbezorging. Veel juridische obstakels en hobbels moeten daarvoor nog worden genomen. Nu wordt het met name nog als slimme marketing ingezet door bedrijven. Echter, schrijf drones wellicht niet te snel af. In het najaar van 2017 heeft een Ijslandse joint venture van Ijslands grootste online marktplaats en een dronebedrijf het groene licht gekregen van de autoriteiten om met drones te bezorgen. Je kunt daardoor nu in 25 minuten een boek thuis ontvangen na bestelling! De bedrijven zeggen nu al 60% aan bezorgkosten te besparen door deze technologie en hebben ook plannen om het concept in het buitenland uit te rollen. Wie weet binnenkort in Nederland?

Een Tesla rijdt autonoom door de VS – Fortune

Dit voornemen is tot nader order uitgesteld door Tesla. Wat wel is gebeurd: Uber kondigt aan 24.000 (semi)zelfrijdende Volvo’s te kopen (waar het bedrijf al ruime tijd een pilot mee heeft lopen in Pittsburg). Dit gebeurde twee weken nadat Alphabet (moederbedrijf van Google) aankondigde in Phoenix een pilot te doen met volledig autonome auto’s en dit as we speak al doet! Kortom, het bedrijf waar de voorspelling over is gedaan heeft de belofte niet kunnen inlossen, maar andere bedrijven houden zeker het momentum in de ontwikkeling van autonome voertuigen gaande of versnellen het zelfs wellicht.

 2017 wordt het jaar van digitale assistenten… en is geen hype – Frankwatching

Precieze cijfers zijn er nauwelijks, vooral niet voor Nederland, maar in september meldde een Amerikaans onderzoeksbureau dat de Amazon Echo zo’n 15 miljoen keer was verkocht en de Google Home zo’n 5 miljoen keer rond deze zomer. Dat betekent voor de VS dat op een bevolking van ongeveer 325 miljoen, dus al bijna 1 op de 20 mensen zo’n digitale assistent heeft. Als we uitgaan van een standaard huishouden van 2,6 personen in de VS, betekent dat dat 16% van de huishouden al zo’n apparaat heeft. Dit zijn aantallen van dit jaar (voorgaande jaren waren er ook de nodige verkocht) en ook nog van voor de grote ‘black Friday’ en ‘Cyber Monday’ deals van het najaar: de goedkope Echo Spot was mid-december al niet meer leverbaar tot begin 2018. De auteur van Frankwatching stelde ook dat het geen hype als de Apple Watch of Google Glasses zou zijn. De verkoopcijfers van deze twee ‘wearables’ vielen al met al zeer tegen en de producten hebben niet de revolutie ontketend die sommigen verwachtten. Alhoewel de verkoopcijfers de voorspellingen lijken te ondersteunen, is het wel lastig om de precieze betekenis momenteel op waarde te schatten. Voice control bestaat al jaren en lijkt nu momentum te krijgen, maar of we er bijvoorbeeld nou echt anders door gaan shoppen of dat het sectoren op zal schudden valt nog te bezien. Zal een Amazon of een Google deze technologie gaan gebruiken om nog meer macht, klantcontact en commercie naar zich toe te trekken, of zullen zij third parties toestaan om gebruik te maken van hun platforms, of zal het uiteindelijk toch maar een gimmick, een hype blijken waarop we snel zijn uitgekeken wanneer de nieuwigheid voor velen eraf is en we weer in oude patronen (zowel on- als offline) terugvallen?

Leuk hoor al die voorbeelden van vooral voorspellingen die niet uit zijn gekomen en lekker makkelijk achteraf praten, maar wat kan ik hiermee, denkt u vast. In de praktijk is het vaak nog knap lastig om hypes en trends van elkaar te scheiden. Als een voorspelling in een jaar niet bevestigd wordt, betekent dit niet altijd dat de onderliggende logica per se fout is. Trends kunnen afnemen in vaart in een bepaald jaar en het volgende jaar ineens weer versnellen en relevanter worden. Verkoopcijfers kunnen weliswaar een voorspelling bevestigen, maar maken het niet per se minder een hype of indicatief van een echt, langdurige of structurele trend (welk kind speelt er nou nog met een Tamagotchi, of meer recentelijk, Pokemon Go?). Zoals eerder gezegd, maakt één zwaluw nog geen zomer. Bovendien hoeft het niet zien van zwaluw niet automatisch te betekenen dat er geen zomer zal komen, misschien komt die ietsje later. Wellicht zijn er andere dieren die een alternatieve indicator zijn, maar welke niet op het netvlies staan. Wanneer het gaat om toekomstvoorspellingen is voorzichtigheid dus geboden. Het is makkelijk om bepaald nieuws, bepaalde mogelijke trends te overschatten op basis van bepaalde cijfers (welke uiteindelijk toch een hype blijken), net zoals dat het makkelijk is om bepaalde mogelijke trends (te voorbarig) af te serveren omdat ze in een bepaald jaar minder manifest bleken. De onderliggende economische, sociale of technologische ontwikkelingen zijn soms onzekerder in hun snelheid en impact dan op het eerste oog kan lijken. Trends hoeven niet altijd in een duidelijke lijn te verlopen, maar gaan soms met horten en stoten. Als organisatie, zij het als bedrijf of bijvoorbeeld als overheid, is het daarom raadzaam om te werken met scenario’s, om rekening te houden met een niet altijd even consistente ontwikkeling van een trend, maar juist met verschillende snelheden of uitwerkingen, met zowel de plus als de min, een snelle of wat langzamere ontwikkeling (of zelfs tegentrend). Door na te denken over meerdere mogelijkheden waarop een bepaalde trend zich kan ontwikkelen en hoe je daarop moet anticiperen, kom je beter beslagen ten ijs!