Select Page

Vol verwachting keken we uit naar dit nieuwe jaar

Dat er alsnog de nodige uitdagingen en onzekerheden zouden zijn, beschreven we al eerder in onze Outlook 2021, maar toch… Er gloorde licht aan het einde van de tunnel. Vaccins, een Brexit deal en een Biden-administratie die weer voor wat rust zou zorgen. ‘Toen besloot 2020 nog wat bonus tracks op de plaat te zetten’, vrij vertaald naar de Amerikaanse late night komiek Stephen Colbert.

Kennis volop…

Voor wie mij niet kent, ik heb Amerikanistiek en politicologie gestudeerd. Ik heb in dat land ook een tijdje gestudeerd, gewoond en ben er talloze keren op vakantie en studiereizen geweest (de teller staat op 31 staten). Het is een land wat me nader aan het hart gaat (haat-liefde om preciezer te zijn, maar voornamelijk dat laatste). Een land waar ik dus jarenlang over heb gestudeerd en waarschijnlijk meer over weet dan de gemiddelde Nederlander. Dat ik ooit de bestorming van het Capitool door rechts-extremistische terroristen (opgehitst door de zittende president) zou meemaken, had ik nooit verwacht. Velen hoorden je op het nieuws zeggen ‘shocked but not surprised’ te zijn. Natuurlijk, het lag niet geheel buiten de lijn der verwachting van de afgelopen jaren, het past in een consistent patroon, maar dat het zover zou komen, had ik, net zoals vele andere ‘experts’, nooit verwacht. Er zijn in de VS namelijk bepaalde rode lijnen in de cultuur waar je niet overheen stapt. Lijnen die al zo’n twee eeuwen standhielden.

En toch zit je ernaast

Misschien zie je al waar ik naartoe wil. Ik stapte in een belangrijke, psychologische valkuil: de overmoed-myopia (zie gelinkt artikel voor ons artikel over myopia). In dit geval was het mijn vermeende kennis/expertise die mijn denken beperkte. Gelet op de historie en de (politieke) cultuur van het land, zag ik een bestorming van het Capitool niet als een plausibele gebeurtenis. Iets voor een roman of een sci-fi film, wellicht. De prestaties uit het verleden zag ik teveel als een garantie richting de toekomst. Ik zat er dus compleet naast.

Rek je denken op

Achteraf kunnen we ongetwijfeld prima wegredeneren waarom we (lees: ik) zoiets niet aan zagen komen, maar achteraf is het mooi wonen… Wanneer je nadenkt over strategie en de toekomst heb je niks aan achteraf analyseren, je moet vooruit kijken. Een belangrijke persoonlijke les die ik trok uit deze zwarte pagina van de Amerikaanse geschiedenis, is dat ook ik, als scenarioplannings- (en Amerika) expert, nog regelmatig in valkuilen trap waar ik klanten juist altijd voor probeer te behoeden. Wellicht juist door mijn ‘expertrol’. ‘Dat zal nooit gebeuren’… Een uitspraak waar ik dit jaar nog scherper op ga letten en zo min mogelijk zal proberen uit te spreken. De werkelijkheid kan namelijk soms nog raarder zijn dan fictie. Organiseer daarom regelmatig tegenspraak en houd elkaar scherp. Als je scenario’s maakt, maak ze wellicht nog wat extremer en zoek nog meer de randjes op. Je wordt namelijk soms snel door de werkelijkheid ingehaald.

Meer weten over scenarioplanning of vragen over dit artikel? Neem contact op met Jeroen Toet (j.toet@jester.nl, +31 6 11 45 13 11)

Jeroen Toet

Jeroen is senior consultant bij Jester Strategy. Hij is expert op het gebied van scenarioplanning. Vanuit Jester Strategy adviseert hij een breed palet aan organisaties binnen de (semi)publieke sector op het vlak van scenarioplanning en visiebepaling. Het zwaartepunt ligt hierbij op gemeenten, provincies en woningcorporaties. Naast zijn werk voor Jester Strategy is Jeroen gastdocent op het gebied van scenarioplanning op de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit.