Scenario’s bieden Hogeschool Windesheim een taal om te spreken over de toekomst en methode om bestendige keuzes te maken

In 2014 voerde Hogeschool Windesheim samen met Jester Strategy een scenario-analyse uit naar de toekomst van het HBO-onderwijs. Michiel de Vries en Linda Kaput van Jester blikten met Jan Willem Meinsma (lid College van Bestuur) terug op het scenariotraject en wat het Windesheim heeft gebracht.

Luiken open en naar de externe omgeving kijken

De aanleiding om een set toekomstscenario’s te ontwikkelen was een verzoek van de Raad van Toezicht. De Raad vond het van belang dat het College van Bestuur na een periode van interne gerichtheid, de luiken open zou zetten en naar de externe omgeving zou kijken. Er komen namelijk veel potentieel disruptieve ontwikkelingen af op het hoger onderwijs, variërend van de impact van nieuwe technologie tot mogelijk te verwachten nieuwe concurrentiepatronen.

Scenario’s: een nieuwe taal voor strategische gesprekken

Hoewel de Raad van Toezicht het College van Bestuur hiermee aanvankelijk uit haar comfortzone haalde, zagen de bestuurders al snel het belang en de kracht van scenarioplanning. Meinsma: “De aanpak was perfect voor ons, het bracht ons een nieuwe taal. Door te denken in beelden en verhalen waren we in staat om mogelijke toekomsten voor onze instelling binnen te laten komen. Dat was ons met behulp van alleen rationele analyses niet gelukt.” De scenario’s van Windesheim worden nog steeds veel gebruikt voor strategische gesprekken over de toekomst. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over de mate waarin de hogeschool voorbereid is op de verschillende mogelijke toekomstbeelden.

Jan Willem Meinsma
lid College van Bestuur Windesheim

De vier scenario’s van Windesheim

De scenario’s van Windesheim kijken naar 2025 en zijn in een zorgvuldig proces tot stand gekomen. Op basis van een analyse van relevante trends zijn twee kernonzekerheden vastgesteld, namelijk:

  • de impact van technologie: incrementeel versus disruptief
  • en de organisatie van de arbeidsmarkt: flexibel versus niet-flexibel

Windesheim is het beste voorbereid op het scenario “Betrokken Bouwer”, maar bereidt zich tegelijkertijd voor op het scenario “Virtuele Verkenner”.

Download het volledige rapport (pdf)

Gestructureerde aanpak voorkomt blijven draaien in rondjes

Terugblikkend geeft Meinsma aan dat de aanpak van Jester zeer goed werkt voor een onderwijsinstelling: “Als we zonder zo’n gebiedende aanpak naar de toekomst hadden gekeken waren we in rondjes blijven draaien. Het heeft ons erg geholpen dat de methode in een aantal stappen dwingend leidt tot 4 toekomstscenario’s. Vier is ook prima, het maakt duidelijk dat de toekomst meervoudig is en er valt goed mee te werken. Bovendien helpt het enorm om de assumpties die eenieder binnen onze organisatie heeft over de toekomst, expliciet te maken.”

Scenario’s Windesheim vormen basis voor toekomstvisie en strategie

Scenarioplanning is binnen Windesheim relevant gebleken, maar dat heeft er vooral ook mee te maken dat het niet gebleven is bij vier exploratieve beelden van de toekomst. De oefening was niet vrijblijvend. Het College van Bestuur heeft duidelijk het voortouw genomen om aan de slag te gaan met de scenario’s en een strategie uit te stippelen op het vlak van ICT, HRM en huisvesting. Om dit te kunnen doen heeft het College van Bestuur een keuze gemaakt voor het scenario waar ze beter op voorbereid wil zijn. De keuze voor het scenario “Virtuele Verkenner” is gedaan op basis van de verwachting dat dit scenario de meeste waarschijnlijkheid kent, maar ook omdat Windesheim op dit scenario het minst voorbereid is. Meinsma: “De visie die wij op basis van de scenario’s hebben ontwikkeld, heeft ons veel richting gegeven voor onze veranderopgave. Toch helpen scenario’s niet alleen bij het bepalen van richting en einddoel. Ook bij het uitstippelen van het transitiepad zijn scenario’s zeer behulpzaam. Het maakt nogal wat uit hoe je naar het einddoel beweegt”.

Scenario’s bewijzen nog steeds hun waarde

Meinsma is positief over de bijdrage die scenarioplanning heeft geleverd bij Windesheim, maar realiseert zich tegelijkertijd dat het veranderen van de organisatie veel tijd, inspanning en volharding vergt. “Hoewel docenten de veranderingsbehoefte zeker zien, is innoveren zelf moeilijker dan het lijkt. Het doorbreken van ingesleten patronen is bijzonder lastig.” De scenario’s blijven hun nut echter houden en worden bijvoorbeeld ingezet bij het gesprek met docenten over hun duurzame inzetbaarheid. Ook bij het toetsen van de innovatieagenda blijven de scenario’s krachtig. Volgens Meinsma is het de kunst om medewerkers voortdurend in beweging te brengen. “De grote focus op direct werk is binnen het onderwijs een bijzondere uitdaging als het gaat om innovatie en verandering.”

Vragen aan Windesheim? Neem contact op met Jan Willem Meinsma

Vragen aan Jester? Neem contact op met Michiel de Vries

Bel of mail ons voor meer informatie

Bas Schulten

06 46 10 01 51

b.schulten@jester.nl

Michiel de Vries

06 52 85 42 83

m.vries@jester.nl